حمید نعمت‌الله، کارگردان: آقای ناصر تقوایی، کاش فیلم می‌ساختی؛ من ترجیح می‌دادم فیلم شما سانسور می‌شد، اما به گنجینه‌ی سینمای ایران اضافه می‌کرد

پایگاه خبری تحلیلی – (-):

-: حامد نعمت الله و سایر عکاسان در شامگاه «گمشدگان ناصر تقوی» به پاس قدردانی از جایگاه این کارگردان فقید از او گلایه کردند که چرا با وجود همه محدودیت‌ها، فیلم بیشتری برای نسل – نساخته است.

«سومین شب های فرهنگی» این بار با نام «ماموریت برای ناصر تقوی» به یاد این کارگردان، نویسنده و تأثیرگذار تاریخ سینمای ایران شامگاه چهارشنبه (۲۳ آبان) در کافه ناصر تقوی برگزار شد.

در ابتدای این مراسم حمید نعمت الله – کارگردان سینما – برای سخنرانی احضار شد. قبل از سخنرانی از حاضران خواسته شد به احترام ناصر تقوی یک دقیقه بایستند.

وی در ادامه با بیان اینکه تقوی یک شخصیت ملی بود که در زمان حیاتش ارزشش به درستی تشخیص داده نشد، گفت: نه تنها مراجع و مراجع فرهنگی، حتی جامعه منتقد و خانواده سینمای ایران هم نتوانستند به موقع بفهمند که در دوران یک شخصیت مهم فرهنگی زندگی می کنند.

نعمت الله با اشاره به سختی شناسایی هنرمند پیشکسوت زمان خود گفت: مشکل این است که نمی توانیم به موقع او را به عنوان هنرمند پیشکسوت بشناسیم. او هنرمندی مغرور و با روحیه بالا بود و اگر زیاد مورد ضرب و شتم قرار می گرفت عصبانی می شد.

کارگردان «قاتل وحشی» ادامه داد: سینمای پارسا به شکلی بود که «مداح» نمی توانست پیدا کند. یعنی طرفداران زیادی نداشتند. هواداران اجازه می دهند صدای هنرمند با حمایت آنها به جایی برسد، فیلمسازانی مثل بیدایی، شیمی، کیارستمی و مهرجویی به هر نحوی این جایگاه را داشتند، اما فردی مثل نصیر تقوایی که با زبان کار می کرد و مشکل اصلی اش در درجه اول زبان بود، چنین حمایتی نداشت.

نعمت الله با بیان اینکه حتی خود او نیز در طول زندگی خود به طور کامل تقوا را «کشف» نکرد، گفت: از روزی که به سینمای ایران علاقه مند شدم تا به -، علاقه ام آنقدر متمرکز نشده است که به عظمت تقوا پی ببرم. منتقدان نفهمیدند، مرجع فرهنگی نفهمیدند و حتی در خانواده فیلم گاهی جایگاه حرفه ای هنرمند با وسواس و شایعه بازی می شد.

وی توضیح داد: تقوی برخلاف معلم بزرگی چون علی حاتمی، نگاه نوستالژیک به پدیده ها نداشت. این نگاه آثاری چون «دایی جان ناپلئون» را آخرین کار او کرد. او حتی نگاه نوستالژیک به جنوب هم نداشت. با اینکه بچه آبادان بود، تعصبش خیلی فراتر از این بود و دامنه آن در ایران بود. او مردی میهن پرست بود که بر زبان سینما افزود و ترکیبی نو خلق کرد.

نعمت الله به تنهایی تقوی در کار حرفه ای اش اشاره کرد و ادامه داد: بزرگمردی مثل تقوی کسی را نداشت که اینطور شایسته از او دفاع کند و برایش شرایط ایجاد کند. عملاً هیچ کس برای او کار نکرد یا افراد کمی او را درک کردند. شاید تنها کسانی که قدر او را فهمیدند دو همسرش مرضیه و فاطمه بودند.

این کارگردان در پایان تنها انتقاد خود از پیشرفت من را اینگونه بیان کرد: تصور من این است که آقای تقوی امیدوارم فیلم بسازید. ترجیح می دادم فیلم شما سانسور شود اما شما به گنجینه سینمای ایران اضافه کردید. شاید این روزها یا چند روز دیگر فرصتی پیش بیاید که فیلم را آنطور که می خواهید ارائه کنید. با این همه حمایت از ایران و فرهنگ و سینما از زمان خود جلوتر بودید. میدونی سرود ملی چیه

در ادامه محمود کلاری سینماگر مشهور ضمن بیان خاطراتی از همکاری با این کارگردان فقید در فیلم ناخدا خورشید گفت: تقوی در فیزیک موجودی لاغر و شکننده بود اما عشق دیوانه وار به سینما داشت. عشق دیوانه فراتر از یک شیفتگی ساده بود.

این هنرمند سخنان خود را با یادآوری لحظه اطلاع از مرگ تقوی آغاز کرد و گفت: زمانی که این اتفاق افتاد من در ایران نبودم و در یک کارگاه تدریس می کردم. در عرض چند دقیقه، این خبر ذهنم را به دام انداخت و افکارم را به حدی آشفته کرد که دیگر نتوانستم ادامه دهم. تنها کاری که می توانستم بکنم این بود که از همه بخواهم به احترام این روح بزرگ سینمای ایران و جهان چند ثانیه سکوت کنند.

وی به محل فیلمبرداری یکی از فیلم های تقوی در ماسوله اشاره کرد و خاطره ای از رفتار تقوی با بازیگران ذکر کرد و گفت: در بین گروه ما بازیگری مثل حسین سرشار بود که به دلیل سابقه و رفتار متفاوتش گاهی مورد تمسخر بازیگران قرار می گرفت. او این شوخی ها را نمی فهمید، اما دیگران را می خنداند. یک شب بعد از شام، تقوی همه را دور هم جمع کرد و با قاطعیت گفت: اگر بشنوم که کسی را اذیت می‌کنید چون مثل شما نیست یا فکر دیگری می‌کند یا لباس دیگری می‌پوشید، دوباره پروژه را تعطیل می‌کنم. این آخرین باری است که این رفتار را می‌شنوم.» این نشان دهنده احترام عمیق او به فردیت افراد است.

این فیلمبردار پیشکسوت تقوی را هنرمندی شیفته جزییات توصیف کرد و گفت: او به کارش پایبند بود و آن را چنان مقدس می دانست که هیچ چیز دیگری در افکارش جایی نداشت. حتی وقتی خبر مرگ برادرش را در کویت دریافت کرد، منتظر واکنش شدید بودم. فقط دیدم آرام آرام سیگاری را روشن می کند و بعد از کشیدن سیگار بدون هیچ تغییری در چهره و نقشه اش به کارش ادامه می دهد. انگار در آن لحظه تنها چیزی که برایش اهمیت داشت فیلم و دنیایی بود که در ذهنش ساخته بود.

کلاری همچنین به مشکل کمبود امکانات در دوران فیلمسازی سنتی اشاره کرد و گفت: یک بار فارابی به ما گفت که باید دوربین ها را تحویل دهیم چون نوبت کارگردان بعدی است. وقتی این خبر را به تقی گفتم کوچکترین تغییری در چهره او ایجاد نشد و اعتراضی نکرد. او مصمم بود که دقیقاً همان طور که می خواست به چیزی که در ذهن داشت برسد و هیچ چیز نمی توانست او را از آن مسیر منحرف کند.

کلاری در پایان با قدردانی از جایگاه ادبی و نویسندگی تقوی گفت: تقوی نه تنها به خاطر فیلم هایش، بلکه به دلیل درک و دانش و دستش در نویسندگی استثنا بود که در هر مکتب سینمایی دنیا قابل تدریس بود. او موجودی خاص و هنرمندی بی نظیر بود.